AGUDIZANDO AS CONTRADICIÓNS EN BOGOTÁ (I)

27 de xullo, 9 a.m. En Bogotá, con frío. Da calor do Caribe ao frío da mañá andina. Carolina déixame no hotel e marcha. Trámites no consulado norteamericano, iso a trouxo aquí, iso fixo posible postergar a despedida. Cearei con ela e con Gustavo. O que se ve nesta imaxe, tomada dende o cerro Magdalena, non recolle máis ca 1/4 da cidade, que cobre toda a sabana aberta entre as montañas, a case 3000 metros de altura.

botota 3

Deixo a maleta no hotel e baixo. Busco as rúas. Pero non podo camiñar. “Alagado de amor, de soroche e de olvido”, escribín hai moitos anos, ao regreso dunha viaxe a Ecuador, lembrando o mal de altura en Quito. Recoñezo os síntomas: incapacidade dos pulmóns para encher de aire o peito; dor de cabeza; sensación de que a vida escorrega cara ao fondo do corpo. O soroche, a puna, o mal de altura. Regreso ao hotel, déitome e durmo.

Bogotá 1 L:JAo mediodía chegan Luisa Fernanda Trujillo e Jorge Paolantonio. El deixará as maletas no meu cuarto ata o serán, cando tome o seu voo a Bos Aires. Tamén nel trabou o soroche. Luisa Fernanda, con dozura e lentitude, vainos levando polas beirarrúas, contándonos da súa cidade, ata que chegamos a Park Way, camiño arborado, área tranquila, onde xantamos. Nós pouca cousa, que non convén cargar o estómago. Logo, nunha terraza, pedimos té de coca e eu lembro os días por Salta e Jujuy, pasando a Bolivia, todo o día mastigando a folla que é vida natural aquí, pero que procesada se transforma en morte en tantos outros lugares.

Vemos o atardecer na praza Bolívar. Chegada a hora, marchan os dous, e eu acudo á miñaBogotá Bolívar cita con Carolina e Gustavo. Breve, todos estamos cansos, eles deben madrugar, eu sinto o frío e o soroche dentro, e penso que o mal é coma un verme sen corpo e sen aire que fura unha parte moi interior de min, algo semellante a cando pincha unha roda.

Pola mañá, Carolina e Luisa Fernanda acompáñanme a visitar o Museo do ouro. Sempre quixen velo, dende mozo, cando lin as Crónicas de Indias de Frei Bartolomé de las Casas e o Bolívar de Salvador de Madariaga. Dende entón soñei moitas veces con ver a balsa de ouro, que reproduce aquela dende na que viaxaba o cacique muisca, cuberto o corpo nu de pó de ouro, para se bañar nas augas da lagoa Guatavita, o que deu lugar ao nacemento do mito de El Dorado. O canto co chamán na bóveda superior, resulta impresionante, moito máis que todo o ouro exposto nas salas. A foto que fixen da balsa, co meu móbil, no vale para publicar aquí, pero penso que é doado atopala en internet, bastará poñer isto no buscador: balsa oro muisca Guatavita

Bogotá museo

Ao saír elas marchan e eu paseo. Visito dúas igrexas e busco a oficina de turismo. Pasa Bogota mani 2por diante de min unha manifestación de recicladores ou recolledores de lixo da capital. Reivindican o seu oficio e manifestan oposición ao plan de privatizar a recollida de lixo e a colocación de contedores nas rúas. Deixoa pasar e achégome a un punto de información turística onde comprobo que a oficina queda na parte baixa da praza Bolívar. Nese intre, achégaseme un home vestido con chaqueta marrón de pana. Pregúntame polo museo relixioso. Dígolle que o sinto, que non lle sei dicir, que non son de alí e que eu vou á oficina de información. Entón, outro home moi ben traxeado en gris, con camisa branca e gravata, sitúase ao outro lado e pregúntame se busco algo.

– El o museo relixioso -digo sinalando ao da chaqueta marrón- eu a oficina de turismo.

– La oficina de información turística queda por aquel lado, venga que le acompaño -di sinalando en dirección á praza Bolívar- ¿De dónde son ustedes? -pregunta.

– Colombiano -di o da chaqueta. Eu engado que de España.

– ¿Cuánto tiempo llevan aquí? -engade insistindo no interrogatorio.

– Yo llegué hoy mismo en la mañana -di o da chaqueta. Eu respondo que en Bogotá dende onte, pero que xa estiven en Cartagena de Indias e Barranquilla.

Entón desvela que el é policía, servizo de seguridade e loita contra o narcotráfico, di, amosando unha carteira con dous carnets que non me deixa ler, porque axiña a pecha. Si teñen foto, pero non sei se del, e carimbo oficial. Pregúntame polo nome do hotel. Dígolle que non o lembro, que quedei algo máis tarde cuns amigos da cidade e que eles me levarán a el. Insiste en que el é un dos encargados de velar pola seguridade dos turistas na zona máis visitada, preto da praza e da catedral. Pídeme os documentos de identidade. Dígolle que non os levo comigo, o que non é verdade, pero nese intre eu xa pensara en Tony Leblanc e naquelas películas nas que dous espabilados sempre collían algún parvo ao que timar. Insiste en que se lle facilito os meus documentos, el cubrirá unha ficha que será garantía para min, xa que en caso de sufrir roubo de documentos, -o que máis interesa ao narcotráfico-, ou de cartos, incluso algún dano físico, o goberno colombiano asegura a miña seguridade e a recuperación do roubado. Eu tento responder que me sinto seguro, pero el non deixa de falar. Pregúntame entón cantos cartos levo comigo. Lémbrolle que a declaración dos cartos xa a fixen cando cubrín a ficha policial de control de entrada. Entón saca unha carteira longa, como unha billeteira negra e dame unha ficha en branco para cubrir, indicándolle o meu nome, o do hotel, as tarxetas de que dispoño e a cantidade de cartos que teño en pesos, dólares e euros. Toda a conversación sucedeu nun breve lapso de tempo, camiñando detrás da manifestación que pecha un cordón de policías vestidos de uniforme, con casco e escudo.

Bogota Mani 1

Eu non acepto a ficha e dígolle que se esqueceu do meu compañeiro, e que el si precisa axuda, xa que non sabe onde queda o museo relixioso. Óllanse, sorprendidos, e o da chaqueta de pana acepta cubrir a ficha que ía ser para min. Aproveitando o desconcerto, eu dígolles que non creo que a min me suceda nada, que me sinto seguro e que a policía que me pode axudar é a que vai diante, pechando a manifestación. Míranme perplexos, un coa carteira na man, outro coa ficha, e eu acelero o paso para integrarme na corda  policial. Ollo para atrás. A miña ollada crúzase coa do traxe gris. Dura e desafiante. Logo dan a volta e marchan xuntos, confudidos entre a xente.

Na policía e na oficina de turismo dinme que son varias as parellas que actúan así e asaltan os turistas. Eu lembro aquel principio da teoría marxista que aprendín con dezasete anos: agudizar as contradicións.