POEMARÍO FESTIVAL (I)

Case dúas semanas dende que se inaugurou a VIII edición de POEMARÍO, o festival de poesía de Barranquilla, e nese tempo non fixen case ningunha referencia a el. Debo advertir antes, sen desmerecer a ninguén, que este foi o festival de máis nivel e superior calidade de entre os que asistín, considerando, iso si, que a miña experiencia neste tipo de eventos e curta: dous festivais en Zamora de Michoacán, un en Nova York, tres edicións en Abeiro, un en Pontevedra, e ala foi toda a miña bagaxe, descontados múltiples recitais, encontros e congresos. En todos eses festivais coñecín extraordinarios poetas, pero a singularidade deste de Barranquilla foi que eran moitas as voces que acadaban a excelencia, tanto colombianas, como chegadas de fóra.

O pai e a nai do festival son Miguel Iriarte e Tallulah Flores, os dous poetas que renuncian a participar nos recitais, limitándose a organizar, coordinar e presentar as actividades.

Barranquilla 6Miguel agardaba por min no aeroporto cando cheguei no voo de Bogotá. Xa era noite. Non nos coñeciamos persoalmente, pero axiña nos identificamos. Canto se agradece o sorriso e a aperta cando un chega a deshora a un lugar estraño. Chovía e a terra exhalaba o seu alento cálido e denso. No coche de Miguel fomos ata o fogar de Carolina Zamudio e a súa familia, onde me hospedei. Na viaxe souben que Miguel ama a música, tanto o jazz como a cumbia, sobre a que me orientou. Tamén que ama a localidade de pescadores na que vive, Salgar, sobre o mar Caribe e, sobre todo, o río. Para el Barranquilla é mar e é río, pero a cidade, durante anos, viviu de costas ao caudal do Magdalena. El, co nome do festival, Poemarío, tan polisémico, pretende reivindicar as dúas realidades xeográficas que son o ser da cidade. Ceamos xuntos, no soportal da casa, entre recendos, risos e a alegría do encontro.

A Tallulah non a coñecín ata o inicio do festival. Non tiven ocasión de falar moito con ela,Barranquilla 11 pero si de ler un libro seu que me prestou Carolina. Como primeira entrega e en agradecemento aos dous, quixera deixar, nesta primeira entrega, constancia dos seus versos, acto de xustiza para aqueles que, renunciando á súa cota de participación e aplauso, dedicaron todo o seu esforzo ao benestar dos demais.

De Miguel lin neses días o libro “Cámara de jazz”, no que xoga cos músicos e coas músicas que o emocionan, pero non será dese libro o poema que deixo aquí, porque foi libro prestado. O poema de Miguel pertence ao libro “Poemas reunidos”, que recolle  algúns dos de “Cámara de jazz”, pero tamén outros. Este titúlase Toda de sal e vai precedido dunha cita de Pablo Neruda: Tu estatua está extendida más allá de las olas.

Es cierto.
De este lado
               del mar
todo está hecho:
El reloj   el rojo   los puñales
la franca soledad de los edificios
el grito
y el naufragio
                  -adrede-
Más allá, el resto:
                   TU
Toda de sal
                indecisa en medio de lo último,
y así,
subversiva del deseo.

O poema de Tallulah, titulado Silvia Plath, está incluído no libro “Voces del tiempo y otros poemas”:

Para recobrar el sentido el grueso de una hoja
Para ocuparte en la  luz lo absoluto del ojo
Para callar los rumores
                         Está la brisa que crece
Mientras tú casi intacta ante tu propia sombra
Permaneces tendida
Donde te yergues sola
Para ser sólo voz en la hierba. 

 

(As imaxes, como as que acompañarán as seguintes entradas sobre o Festival, son de Carolina)

PUERTO COLOMBIA

O porto de Barranquilla foi Puerto Colombia, e digo foi, porque xa non é. A finais do século XIX e principios do XX, era un porto principal nas rutas oceánicas. Nel tiñan escala os buques que dende A Coruña e Vigo facían a travesía da emigración: A Habana, Puerto Colombia, Bos Aires, Montevideo. O modelo era o de Bristol e Southampton, en Inglaterra. Un peirao que entraba no mar, cunha construción lonxe da costa, que servía de aduana e alfándega, deseñado polo enxeñeiro cubano, Francisco Javier Cisneros, e inaugurado en 1888. Dende el, por tren, accedían ao corazón de Colombia pasaxeiros e mercadorías. Foi o segundo peirao máis longo do mundo.

p c 1

Barranquilla, segundo din, foi fundada por unhas vacas. Sucedeu que durante unha seca enorme, as vacas dunha facenda atoparon auga nunha das canles do delta do río Magdalena e aí acordaron fundar a cidade. Iso estivo ben, pero o río, un dos grandes de América, medraba coas enchentes e causaba problemas, polo que acordaron recoller as augas do delta, polas dúas ribeiras, en canles de formigón, evitando así que se espallasen e enviándoas lonxe, dentro do mar.

p c 2

Pero o porto estaba protexido por unha illa, e as correntadas provocadas polas canles de formigón fixérona desaparecer. Sen ela, o peirao sufriu o castigo do mar. Hai pouco derrubáronse 200 metros. Agora aparece partido en tres anacos.

pc 4

A localidade é ruidosa, moita música caribeña e bares con cuberta de cana á beira do mar. Nun local situado na praza principal, recitamos versos o sábado 25 de xullo. A miñas imaxes foron tomadas antes do recital, no solpor e nun contraluz que non souben evitar.

p c 6Esta escultura de peixes e de seres do mar, é o centro da praza de Porto Colombia.

 

ASÍ CHOVE EN BARRANQUILLA

Barranquilla non ten recollida de augas pluviais, así que cando chove, aínda que sexa pouco, o efecto é este que vedes nestes dous vídeos. Nun podedes ver como a riada leva a unha rapaza de 16 anos, que apareceu afogada dous días despois. Noutro como leva un taxi e, tamén, como a nena pasa por diante de quen filma. O taxista sobreviviu.

Ese mediodía eu ía en coche, un todo terreo. Era impresionante conducir contra a corrente. Non sei como chegamos ao destino, supoño que grazas á pericia de Julio, o chofer, que soubo procurar os lugares onde a corrente era menor.

Están iniciando a construción de recollida de augas de chuvia, en base a un proxecto elaborado por unha empresa xaponesa, pero mentres…

Regreso mañá e chego o xoves, a partir de entón prometo crónicas menos dramáticas, pero non sei se máis interesantes, unhas serán poéticas, outras turísticas, tamén haberá políticas e sociais. Creo que serán interesantes.

BARRANQUILLA

Xa en Colombia, en Barranquilla, logo de 25 horas de viaxe e tres avions. O festival de poesia empeza o martes pola tarde. Hoxe tocou descanso, na praia de Porto Colombia, peirao tan importante noutrora e que hoxe non existe, pero iso contareino no regreso. O rio Magdalena baixa navegable, con abundancia de auga e corrente, e nelas, os materiais da selva. Hoxe descubrin un almacen de crebas tropicais fantasticas. Esta e a proba. Vedes que van sen acentos as silabas que as requiren, pero son cousas dos teclados.

Creba Barranquilla

Marabillosamente acollido por Carolina Zamudio, a miña amiga poeta, por Gustavo, o home, por Rocio e Delfina.

CAM00896

AZZURRO

Xa estoy en Barranquilla. Luz, calor, azul. Non sei se escribirei moito a partir de hoxe. O meu compromiso é procurar que si, a ver se vai unha cumbia. Pero por se non teño ocasión ou por se me entra unha preguiza caribeña, desas de deixarse ir na hora da calor e de cantar pola noite, quero compartir, antes de marchar, esta canción de Adriano Celentano, que a min sempre me alegra o corazón, por todas, por todos, convosco sempre…

PoeMaRío en Barranquilla

Faltan tres días para viaxar a Barranquilla. Vou convidado a participar no VIII Festival internacional de poesía en el Caribe, denominado PoeMaRío.

Atopareime alí con outros 40 autores, procedentes de moitos países: Bolivia, Venezuela, Uruguay, Arxentina, México, Suecia, Rumanía, Cuba, Ecuador e tamén, claro, con moitos poetas colombianos. Esta é a ficha que fixeron comigo:

Foto barranquilla

O festival, un río e mar de palabras, durará cinco días. Eu participo en catro recitais e creo que libro o venres 24. Compartirei recital en dúas ocasións coa miña amiga Carolina Zamudio. Este é o programa:

http://www.clena.org/actualidad/programacion-poemario2015.HTML

A ver se consigo contar algo de como me van as cousas e de como vexo aquilo. Apertas.