NOVA YORK 2: NO MUSEO XUDEU

En Batery Place, no extremo sur de Manhattan, érguese dende hai pouco o Museum of Jewish Heritage. A vista da baía dende as galerías interiores é formidable, xa que queda diante da Estatua da Liberdade e de Ellis Island. Non o lembraba da primeira visita a Nova York no ano 2002. Daquela, non repararía nel por non estar centrado coma hoxe nun asunto que ten que ver coa comunidade xudea da cidade, xa que o edificio estar, estaba, que foi inaugurado en 1997.

Dende o museo xudeu

Ten unha construción curiosa, de planta exagonal que medra como unha pirámide de corpos concéntricos e que tanto polo xeito de se alzar, como polas seis puntas dos exágonos, quere lembrar aspectos principais de cultura xudea. Porén, a min, pareceume que ten algo de búnker, de estar á defensiva nun lugar, ademais, que como indica o propio nome, ten moito de militar. Ando perseguindo a memoria dunha xudía, Gertrud Herber, austríaca fuxida do nazismo a través de Marsella e Casablanca, tal como na película, e que chegou a Nova York, xunto cos pais, o día 8 de agosto de 1941. Estivemos diante da casa na que habitaron sempre, no 2655 East, 21 St. de Brooklyn, nun barrio próximo a Coney Island, habitado por moitos xudeus, rusos en gran parte, segundo me contou alguén.

Gertrud xa saía na Noite branca. Ela é a moza que esixe a Fritz Blankenagel que escolla entre a guerra e ela. Iso era novela e novela será o que depare o futuro. Mentres, investigo o que podo do seu pasado, porque dende hai tempo e por azar, teño no meu poder uns cadernos marabillosos, escritos dende a adolescencia, cunha primeira entrada en marzo de 1925 e a última, cando xa perdera a letra elegante, de xullo de 1963. Nos cadernos nada conta, so referencia as viaxes, anotando o día de saída, o relatorio completo de lugares visitados e o regreso. Ilustra cada páxina con material diverso: follas de árbore; flores secas; sobres de azucre; billetes de autobús, tren ou avión; menús de restaurante; facturas de hotel; programas de concertos e teatro; folletos turísticos e, tamén e aí está o tesouro, con pases para conferencias xerais da ONU, para convencións de asociacións xudías sempre en Atlantic City, para congresos relacionados co turismo e parques naturais e isto si que non me chama a atención, xa que a primeira anotación, sendo nena, é dunha excursión para esquiar nos Alpes.

Vaime axudar na investigación María Teresa, unha muller que veu ao festival o primeiro día, filla de galegos pero nacida en New Jersey, onde vive, que fala un galego marabilloso, aprendido sobre todo alá, escoitándolles dicir aos pais dende nena e que logo veu perfeccionar aquí. Agora tamén inicia ao seu home no galego. Antropóloga, ofreceuse a pescudar por min en arquivos e bibliotecas.

Con Tareixa ao remate do recital.

Con Tareixa ao remate do recital.

Ao museo xudeu fun procurando información sobre a colectividade xudía en Nova York logo da II Guerra Mundial, pero pouco atopei. Hai bastantes referencias á emigración anterior a 1930; unha planta enteira dedicada ao nazismo, os campos, o holocausto e o éxodo, con moito material sobre salvocondutos, declaracións e prohibicións de entrada, incluíndo o orixinal dunha carta de Einstein a Roosevelt, pedíndolle que abra as portas e deixe entrar aos que foxen do exterminio. Nada do que sucedeu despois, sobre a influenza do capital americano na construción do estado de Israel ou sobre as diversas tendencias políticas das organizacións de xudeus americanos, que era o que a min me interesaba, xa que houbo e hai de todo, por máis que hoxe, como sucede en Israel, triunfe a extrema dereita.

Dende alí fomos ao primeiro recital do Festival poético. Era no Center of Worker Education at City College of New York- CUNY, situado diante do pitón dereito do touro de Botero, que esa foi a referencia que nos deu Carlos Aguasaco, o portavoz da organización do The Americas Poetry Festival of New York 2014. Eu fun o primeiro participante en intervir. Na imaxe de abaixo estamos eu e Amelie, encargada de ler en inglés os poemas que eu recitaba en galego. Esta foto e a de Tereixa, son de Maribel. A da vista dende o museo, é miña.

NY 1º recital