O CUCO

O outro día, en Santa Mariña de Corcoesto, o lugar no que pretenden explotar esa a mina de ouro e de veleno, mentres xantabamos baixo a carballeira, falei co meu amigo Xacobe Meléndrez do canto do cuco. Comentei eu que había anos que non o escoitaba en Oira nin el Lira. Chamounos a atención non escoitalo alí, lugar de bosques e pastos, en mediodía anubrado. Tamén el reparara no silencio do seu canto nos bosques de Cecebre, onde vive.

Días despois, cara ao mediodía, nunha mensaxe ao móbil, Xacobe informábame de que, mentres me escribía, o cuco cantaba en Cecebre. Con todo, dáme a min a impresión de que o cuco é especie en regresión, unha máis das moitas que padecen os cambios no clima que algúns aínda negan.

Quizais non sexa esta a especie máis querida, por aquilo de que pon ovo en niño alleo e deixa que sexan outras especies: carrizo, lavandeira, azulenta, papuxa das amoras ou paporrubio, os que choquen ese ovo de tamaño maior, pero semellante en cor ao da especie parasitada. Malia isto, o cuco é paxaro importante na nosa tradición cultural. En Lira, o canto do cuco medía o tempo de explotación do ourizo e, dende nenos, contabamos a repetición da cucada para saber os anos que teriamos de vida.

De cativos, miña nai contábanos a historia retranqueira do cuco que foi convidado a participar na sega. El respondeu que se facía sol, tería que se poñer á sombra; se estaba anubrado tería que cuquexar, polo que, de chover, iría.

Di miña nai que son moitas as especies que bota en falta, entre elas o cuco, a bubela ou o reiseñor. Acaso conveña invocalas para que volvan, por iso vai esta peza musical, a conferencia dos paxaros, Conference of the birds, de Dave Holland, que lles escoitei tocar no bar-concerto Filloa, non hai moito, a esa formación histórica de jazz, composta por esa república de homes libres, coma paxaros, que son: Fito Ares, Bernardo Martínez, Ildefonso Rodríguez, Antonio ou Toñito Ferreiro e o batería Fernando Lamas.