ROSA ÁLVAREZ NO PEDRA PAS

No mes de agosto de 1992, Maribel e eu mercamos a casa de Lira. Daquela, Daniel tiña 6 anos. Era o mes de agosto e, en Barcelona, os deportistas do mundo facían grande a olimpiada, débeda histórica do COI, porque en 1931 Barcelona competira con Berlín para organizar a de 1936, que finalmente, por presión diplomática, ideolóxica e militar, rematou indo á capital de Alemaña, para maior gloria de Hitler, por decisión do Comité Olímpico en reunión celebrada en Roma.

Pero non era diso do que quería falar, senón de Lira e algunha das súas circunstancias. O primeiro verán que pasamos na casa, foi o de 1994. Unha das primeiras lembranzas que teño, é baixar ao porto unha mañá con Fernando Alonso Romero e pasear pola pequena praia onde hoxe procurou o seu hábitat un banco de ameixa que moita alegría dá ás mariscadoras. Aquel día vimos paseando pola area, no devalar do mar, unha muller vestida de branco, para nós descoñecida. Agora sei que era Rosa Álvarez e que sufrín traizón por parte da memoria, xa que no realismo máxico da miña fantasía, elaborei a imaxe dunha muller solitaria, paseando a praia, vestida de branco, cun parasol tamén branco. Agora que coñezo a Rosa e que xa falei con ela diso, sei que nunca empregou parasol, pero si era ela a muller daquel día, diso non teño dúbidas, xa que aínda hoxe viste de branco, cun estilo inconfundible.

Cando chegou a Lira, Rosa descubriu o Pedra Pas, coñeceu a Tino e por el foi tecendo a arañeira de relacións e afectos que agora ten. Xa todos sabemos que foi actriz e cantante, que traballou en Escala en HIFI, Antoloxía da zarzuela ou Divertido siglo e que formou parte do equipo de Clásicos populares en Rne. Soubemos, tamén, que antes de Lira, o lugar escollido para contemplar o solpor foi Baroña e que as súas raíces familiares son de Lugo. Cada ano, en agosto, atopámonos con ela na barra do Pedra Pas. O ano pasado tamén nos vimos en Madrid, cando presentei a versión castelán da novela Sombras no labirinto. Xubilada, Rosa aplicouse nas cousas de informática, o que lle permite estár presente nas redes sociais. Con ela manteño dende hai tempo relación epistolar, a través do correo electrónico. Sei que escribe versos e tamén iso compartimos con complicidade.

Foi dela a idea de organizar un recital arredor dos meus poemas, en particular de dous libros: Bater de sombras (Golpear de sombras na versión castelán publicada en 2011 por Huerga y Fierro que ela coñece) e Mar de Lira. O recital sería no Pedra Pas e convidaríamos a todos os amigos de verán. A cousa foi onte, 22 de agosto, aniversario de Tino. Viñeron moitos amigos, Luz alumeou as mesas con hortensias, Manolo presentou e Maribel fixo un pastel. Rosa recitou en castelán e en galego e leu, tamén, un fragmento do monólogo de María Luisa na novela A noite branca.

Neste vídeo podemos vela, interpretando a Frivolina, fragmento da opereta de Manuel Penella Moreno, no programa Divertido siglo, dirixido e realizado por Fernando García de la Vega. De Fernando son estas palabras sobre o traballo que se facía en televisión a principios da década dos setenta, que é a data desta gravación: Nuestra juventud transcurrió por aquellos años de “la década prodigiosa”. Mucho ha cambiado el lenguaje audiovisual, efectivamente. Antes suplíamos el escaso desarrollo técnico y los más que escasos medios técnicos a base de mucha imaginación, mucha creatividad y mucha dedicación a lo que acabó convirtiéndose en nuestra profesión.

Para Rosa, que o recitou moi ben e tamén para Tino, vai agora o poema Pedra Pas, en galego orixinal e na versión en castelán de Teresa Seara, porque xa onte Rosa gabou o traballo de Teresa como tradutora, pois dela foi a versión castelán de Bater de sombras e dela, tamén, a tradución de todos os outros libros que formarán parte de Memoria de abril, o libro que Carlos Aguasaco publicará en Nova York:

Este é o secreto refuxio dos heroeso lugar ao que sempre se volveventre de sal arrombado na area

dos días da memoria.

Aquí conflúen as rosas do compás,

acougan silenciosas estrelas, rebulen teimas

de quillas e pistóns, de maruxías

que fan tremer as ondas.

Aquí medra o tentáculo, a espiral, o espasmo,

o frío mineral da carnada, aquí xoga o nordés

pero non o raposo, non o beizo da serpe,

aquí nace a canción da madrugada.

Ebrios de estirpe os homes danzan

o ronsel do regreso, beben, mudan de pel

e calan a certeza de que o alento e a nada

converxen máis alá do horizonte das illas.

Rexouba o mar no pouso das olladas

e alguén debuxa un aire

axexa o verdello dos días

e descifra a palidez da tarde.

Este es el secreto refugio de los héroesel lugar al que siempre se vuelvevientre de sal tendido en la arena

de los días de la memoria.

Aquí confluyen las rosas del compás,

reposan silenciosas estrellas, bullen obsesiones

de quillas y timones, de marejadas

que hacen temblar a las olas.

Aquí crece el tentáculo, la espiral, el espasmo,

el frío mineral de la carnada, aquí juega el nordeste

pero no la raposa, no el beso de serpiente,

aquí nace la canción de la madrugada.

Ebrios de estirpe los hombres danzan

la estela del regreso, beben, cambian de piel

y callan la certeza de que el aliento y la nada

convergen más allá de las islas.

Juega el mar en el fondo de los ojos

y alguien dibuja un aire

acecha el verdor de los días

y descifra la palidez de la tarde.