CALOR E LOIS PEREIRO

A miña intención era publicar isto onte, no día dos feitos, pero tiven dificultades con AirDroid. Vai hoxe a crónica da tarde do martes, dous de setembro, tarde de calor.

Tiña cita para o taller ás catro. A primeira avaría seria do coche, logo de oito anos e douscentos corenta e oito mil quilómetros. Entre tres horas e tres horas e media de tempo levaría a reparación. A asistencia técnica é en Perillo-Oleiros, así que decidín agardar por alí e non regresar á casa. Carpe Diem, díxenme, aproveita o día. Fun pois ben armado para a espera: a poesía completa de Lois Pereiro, á que regreso con frecuencia; a novela A maleta de Victoria Kent, de Xerardo AgraFoxo, que estou lendo; un caderno con poemas novos nos que traballo para incluír na próxima antoloxía sentimentalista que prepara Edicións Bubela. A miña idea era saír da sucesión de naves industriais pola antiga N-VI, baixar pola primeira rúa á esquerda cara o paseo marítimo da Ría do Burgo, sentar na primeira terraza con sombra e alí herborizar, como dicía Julio Cortázar. Quizais convén lembrar que onte foi o día máis caloroso do ano. Saín das naves, atopei a rúa, baixei, cheguei ao paseo e lanceime con ánimo a camiñar, na procura da sombra hosteleira. Pero tardei 45 minutos en dar cunha terraza, non cunha terraza axeitada para o meu soño, senón cunha terraza, boa ou mala. Foron tres cuartos de hora camiñando baixo un sol de xustiza ata Santa Cristina, ruzando baixo a Ponte da Pasaxe, cousa que non fixera nunca. En Santa Cristina, por fin, si puiden ler a Lois, a Xerardo e anotar algunha corrección nos meus poemas.

Faltaba a volta. Pasaba das seis e media cando iniciei o regreso. Socioloxicamente o paseo foi enriquecedor. Nunca vira a morea de xente que se xunta no céspede que hai á beira do paseo, entre a praia e a ponte. Xente en bañador, con mesas e cadeiras de cámping, uns xogando ao dominó, outros ás cartas, mulleres escoitando a radio ou concentradas nas revistas, homes lendo o xornal, moitos charlando e discutindo. Nais e pais con nenos, xubilados, grupos de amigas, adolescentes, milleiros de persoas que prefiren a herba ao areal, pero que gustan da beira do mar. Poucas con libros.

Dorna

Era o devalo e no areal estaba a dorna, fermosa, moi afastada do seu mar natural, a Arousa e, probablemente, sen navegar dende hai tempo, cousa que se advirte no argazo prendido aos amarres.

Moitas aves: cisnes, garcetas brancas, charráns, parrulos, as tres gaivotas (a pata amarela, a sombría e a reidora), limícolas variados, corvos mariños e garzas reais, coma esta, que paseaba sen medo acompañada dun sol aínda alto, pero que xa anunciaba o crepúsculo.

Garza

Cheguei ao taller e aínda debín agardar polo coche. Da tarde quedaron, sobre todo, as referencias sociolóxicas, a calor e os versos de Lois, en especial este poema que a min tanto me gusta e que comparto:

ALERTA E VIXIANTE

Que a vida non me sorprenda xamais
desprevenido calado e neutral
e que un segundo antes de renderme
vaia tamén comigo a imaxe do que fun cando era outro
Fumes de Barakaldo Rentería Sestao
invernías nos corpos desde dentro e ferro húmido
nos aceiros da Ría do Nervión co Ruhr cruzado
nos trens da Deutsche Bahn tocando carne de
San Pauli
Kreuzberg con fame de Kebab paseando libres
á sombra do Muro coira vodka e Pogo
demolición alternativa en revolta eficaz
O cheiro acedo de suor a sono ferroviario ás cinco
da mañá
con frías de dúas noites e dous días en mono de metal
Pena Moa Carqueixo o Vao en Wáteres de dor entre
ferruxe
e mil niveis de medo estratos de arrepío sobre
a miseria
que nos cravou no tempo un por un
caídos nunha guerra de arquitectos sobre a fatiga
dos mateirais
A loita continúa e somos moitos menos e distintos
e o informe sont les autres
tamén nós
tantas derrotas nos libros na alma e nas casoupas
feitas de fatalismo e humidade moral
co mofo dos vencidos
E vestixios visuais dunha procesión xorda de
evidencias marxinais e feridos van comigo sen
esquecer que a vida
esvara a contraodio polo gume da morte o seu cóitelo
do que día tras días todos nos esforzamos por salvar.

 

 

(E dixo Sartre: “cando Genet decide que quere
O Peor, sabe que o Peor xa foi vencido…”
Eu tamén o souben desde o principio, pero
Debía ser cuestión de prioridades.)

 

 

(Poesía última de amor e enfermidade -1995- en edición Poesía completa. Xerais clásicos 2011).

 

PRAGA (I)

Regresamos o venres de Praga. O sábado tocou Vigo. A noite branca estaba nominada como finalista para os premios da crítica de creación literaria. O premio foi para Xavier Cordal, a quen xa felicitei no momento da entrega e a quen felicito agora de novo, sabendo o fermoso, emotivo e intenso que é o seu libro Transmuta.

Para min o premio do sábado foi coñecer a Antonio García Teijeiro, de quen sabía como lector e por ter falado unha vez con el por teléfono, pero a quen, malia ser compañeiros de editorial en Everest, nunca puidera saudar persoalmente.

Praga era para nós unha débeda, unha visita varias veces adiada. Foi desta e estivo ben, que estaba fermoso o outono e, aínda con moitos visitantes, a cidade camiñábase ben. Tivemos sorte, ademais, porque á beira do hotel descubrimos unha pequena axencia de viaxes anunciada en español. Entramos e coñecemos a Isabel Beberli Echavarría, arxentina residente na capital checa dende hai máis de vinte anos. Axiña nos adoptou, ofrecéndonos recomendacións útiles e prácticas que moito lle agradecemos.

Eu armeime, como procuro facer sempre, dalgunha referencia próxima sobre a cidade e así levei canda min este poema de Lois Pereiro, publicado no número 10-11 de Luzes de Galiza, que me facilitou a miña amiga Maribel, da Biblioteca Miguel González Garcés:

              PRAGA: MEUCHEL BESINGT DEN MORD

No tren chegaba eu homicida a Praga
nada perdido e todo por gañar para obté-la victoria e reanudarme
todo o meu ser comigo e unha vez máis
morto o desexo e esquecido o corpo
desde as fronteiras da noite sen soños.
No espacio anxélico rilkea a Estación Central
inxectandote da euforia que provoca
o calado delito de invadila,
sen comprendelo todo, cómo, tanto, qué,
ese olor a cadavre literario
nas ruínas dun hospital de campaña
tendas xudeas frente á sinagoga
Nos ollos un fermoso alonxamento,
e nas rúas a lucidez serea
vestixios de burocracia imperial
transmitida a orde de retirada
e a destrucción do Imperio
as tearañas do esprito
as sombras que lubrican Centroeuropa
a choiva quente coma sangue de oca
os dedos cheos de graxa no cristal
todo e mais case todo algo máis
moito máis que un mesmo só coa súa propia vida
en Praha
Con toda a forza da que son capaz
todo o meu ser comigo
e unha xarra de Pilsner que pervirta
a túa ollada cansa e suar alcool
coma os checos os venres
cando o tempo se nega a estar en ti
e a vida é unha presencia:
unha cuestión de ritmo
a medida secreta que nos mata
ou nos condea a un presente
expulsado da memoria
Vodka, vodka xeado no Hotel París
enfrentándome coa ollada dos vencidos
cunha lección de sangue contra a Historia
de quen coñece os camiños do inferno
da enerxía que loita coa memoria
cando a vida convirte ó pensamento
nunha evasión da morte. 

O café do Hotel París ao que se refire Lois pechou por reformas o 30 de setembro, non puiden pois tomar un vodka nel, pero si visitamos outros cafés ben fermosos, como o Lucerna ou o Louvre.

Eu tamén escribín o meu poema de Praga, que prometo compartir en canto estea listo. Anuncio, iso si, que serán varias as entradas deste blog que traten de Praga. Quixera falar de Kafka e de Alfons Mucha e quizais dalgunha cousa máis.

 

MONFORTE E A CASA DE LEMOS

Aproveitando a viaxe a Monforte, Maribel e eu acordamos pasar a noite no Parador, antigo convento de San Vicente do Pino, situado no que fora castro Dactonio. Tocounos un cuarto nun dos ángulos do edificio, con dúas fiestras; visión de 180º sobre o val e, tamén, sobre a altiva torre da homenaxe, símbolo e lembranza da fortaleza dos condes de Lemos, casa que, coa de Andrade, compartiu un lugar preeminente na historia de Galicia. Aquí residiu Pedro Fernández de Castro, mecenas de Cervantes e López de Vega.

Á familia pertencían os irmáns Inés, Xohana e Fernando de Castro, os tres marcados pola infelicidade do seu destino. Inés casou en secreto co príncipe D. Pedro, fillo de Afonso IV de Portugal, o que supuxo a súa condena, xa que a intención do reino era que o herdeiro casase coa filla do rei de Castela. Inés foi asasinada mentres o home combatía nas terras do sur. A historia é cousa sabida: unha vez coroado rei, D. Pedro ordenou capturar aos asasinos, exhumou o corpo de Inés e sentouno á súa beira no trono, obrigando a toda a corte a lle besar as mans. Don Pedro e Dona Inés repousan xuntos no mosteiro de Alcobaça. Dona Xohana, dama de gran beleza, namorou a Pedro I de Castela, coñecido como o Cruel, quen casou con ela, abandonándoa logo da primeira noite de vodas. Xohana morreu de tristeza e os seus restos repousan na capela das reliquias reais da catedral compostelán. Fernando de Castro viviu intensamente as loitas entre Pedro I e os Trastamara. Caeu preso en Montiel, logo da morte a traizón do seu cuñado e rei D. Pedro. Xa liberado, marchou a Inglaterra, onde alí viviu ata o final dos seus días. Sobre a campa os amigos gravaron esta lenda: “Aquí xace a lealdade de España”. E a min isto faime lembrar a Fernando Pérez-Barreiro Nolla porque, como xa quedou escrito noutra entrada deste blog, na pedra negra da súa campa en Lancaster, figura a lenda: “Cabaleiro galego”. Cada un no seu sitio.

Torre homenaxe Monforte

Torre homenaxe de Monforte, dende a fiestra do cuarto. Foto de Maribel Longueira

Góngora dedicou a Monforte un soneto no que recollía a impresión que lle causou a perspectiva contemplada dende a torre da homenaxe do que fora Castelo dos de Lemos:

¡Oh cuánto deste monte imperioso descubro!
Un mundo veo. Poco ha sido,
que seis orbes se ven en su divisa

E levaba razón Góngora, xa que dende esta altura é posible divisar a Serra do Courel e, polo sur, o perfil dos altos macizos ourensáns e o castelo de Castro Caldelas, e cara o norte e o leste toda esta terra cha, pola que descende o Cabe a se xuntar co Sil e da que Darío Xohán Cabana nos di que “ás veces quere parecer que andamos polo Bierzo; a chaira de Lemos é unha especie de illa no medio de Galicia”.

Dende a fiestra tamén viamos esta homenaxe a Lois Pereiro

Monforte e Lois Pereiro. Fotografía de Maribel Longueira

Monforte e Lois Pereiro. Fotografía de Maribel Longueira