PUERTO COLOMBIA

O porto de Barranquilla foi Puerto Colombia, e digo foi, porque xa non é. A finais do século XIX e principios do XX, era un porto principal nas rutas oceánicas. Nel tiñan escala os buques que dende A Coruña e Vigo facían a travesía da emigración: A Habana, Puerto Colombia, Bos Aires, Montevideo. O modelo era o de Bristol e Southampton, en Inglaterra. Un peirao que entraba no mar, cunha construción lonxe da costa, que servía de aduana e alfándega, deseñado polo enxeñeiro cubano, Francisco Javier Cisneros, e inaugurado en 1888. Dende el, por tren, accedían ao corazón de Colombia pasaxeiros e mercadorías. Foi o segundo peirao máis longo do mundo.

p c 1

Barranquilla, segundo din, foi fundada por unhas vacas. Sucedeu que durante unha seca enorme, as vacas dunha facenda atoparon auga nunha das canles do delta do río Magdalena e aí acordaron fundar a cidade. Iso estivo ben, pero o río, un dos grandes de América, medraba coas enchentes e causaba problemas, polo que acordaron recoller as augas do delta, polas dúas ribeiras, en canles de formigón, evitando así que se espallasen e enviándoas lonxe, dentro do mar.

p c 2

Pero o porto estaba protexido por unha illa, e as correntadas provocadas polas canles de formigón fixérona desaparecer. Sen ela, o peirao sufriu o castigo do mar. Hai pouco derrubáronse 200 metros. Agora aparece partido en tres anacos.

pc 4

A localidade é ruidosa, moita música caribeña e bares con cuberta de cana á beira do mar. Nun local situado na praza principal, recitamos versos o sábado 25 de xullo. A miñas imaxes foron tomadas antes do recital, no solpor e nun contraluz que non souben evitar.

p c 6Esta escultura de peixes e de seres do mar, é o centro da praza de Porto Colombia.

 

LA URUGUAYITA LUCÍA

A Maga, a protagonista de Rayuela de Julio Cortázar, chámase Lucía e naceu no Cerro de Montevideo, ese barrio fundado no século XIX, co nome inicial de Villa Cosmópolis, porque nel vivían emigrantes, expatriados e refuxiados de medio mundo. Gringos, en realidade eslavos, fosen lituanos, rusos ou eslovacos; galegos, tanto os  propios de Galicia como os do resto de España; tanos; gregos; xudeus; turcos, aínda sendo libaneses; armenios. O mapa coas rúas do barrio amosa un atlas universal porque cada todas teñen nome de país o de cidade e alí está representado boa parte do planeta.

É Manuel Grueiro, nacido do lado de aquí, emigrado e integrado do lado de alá, que retorna nos días difíciles das ditaduras militares ao lado de aquí, que traballou co seu irmán no mural do Cerro de Leopoldo Novoa, fornéceme estes días de información sobre ese barrio singular no que estivemos, acompañado de Xosé María Monterroso. Cousas que ten andar arredor de Cortázar, que todos os cronopios cantan e achegan información con esa alegría propia que os caracteriza.

Na novela, Cortázar refiríndose á Maga chámalle La urguayita Lucía, título dun tango que seguro coñecía, escrito en 1933 por Eduardo Pereyra, con música de Daniel López Barreto. Como a Lucía da canción, a Maga ten cabelos negros e ollos azuis. Cantouno Gardel, pero aquí deixo esta versión de Roberto Goyeneche, que xa di Paco Lores que foi a verdadeira voz do tango.