POR FIN O CUCO

O domingo pola tarde fun a Ourense. Como ía con tempo e sen présa, acordei ir pola estrada vella ata Lalín. Cando cheguei a Lestedo decidín subir ao Pico Sacro. Había moito tempo que non ascendía o monte Illicinius do Calixtino. A última vez foi cando fixemos aquela guía patrimonial da provincia da Coruña, para Caixa Vigo, antes da fusión das Caixas de aforros. Daquela foramos facer a foto do monte e, tamén, das ermidas de San Lorenzo e de San Sebastián.

Dende o Pico Sacro, na distancia o Monte do Pindo

Dende o Pico Sacro, na distancia o Monte do Pindo

Antes, na década dos oitenta, cada ano, por San Xoán, subiamos ao monte sagrado a celebrar o solsticio. Chegabamos arriba antes da saída do sol, vestiamos as túnicas brancas, Arturo Romaní, actuando de druída, coroaba as raíñas das colleitas, das artes e das letras para todo o ano, e logo celebrabamos as primeiras raiolas do sol con música e moita alegría. Daquela compaña de luz formabamos parte de maneira estable, amais de Arturo e as súas fillas, Luis Monteagudo, María Castroviejo, Fernando Alonso Romero, Maribel, eu… Daniel chegou a vir dous anos, os primeiros da súa vida. Tamén acudían amigos, uns con frecuencia, outros máis esporadicamente. A música era cousa de Xoán Silvar e de Emilio Cao.

Un día, hai tempo, coincidín con Emilio Cao nun acto poético musical no mosteiro de Melón. Falamos e eu lembreille aqueles solsticios festivos. El lembraba con saudade a tola ledicia daquelas celebracións, que chegaron a merecer reportaxe na revista Interviú.

O rueiro de Lupa

O rueiro de Lupa

O domingo ascendín o carreiro no que trazaron chanzos con trabes de madeira e, chegando arriba, escoiteino. Non ao dragón, nin un dos bois da lenda. O cuco cantaba no fondo do val, cara Bandeira, cantaba na tarde anubrada, que é cando máis lles gusta cuquexar. Alegreime moito, que eran dous anos sen sentilo. Arriba, ollando a paisaxe imensa que se ofrece dende a altura, concentreime no seu canto mentres buscaba no horizonte o Monte do Pindo. E atopeino, contra o solpor, os dous montes de Lupa visibles entre si na distancia.

VOLUNTARIOS EN MALLOU

Castro de Mallou. Escavación 21 de xullo de 2013

Castro de Mallou. Escavación 21 de xullo de 2013

O sábado pasado tiven a sorte de compartir unhas horas cos voluntarios que participan cada fin de semana na campaña de limpeza e posta en valor do castro de Mallou, en Carnota. Baixo a atenta ollada de Antón Malde, director da escavación e sabendo dos traballo de comunicación de Manuel Gago, o que reina entre os voluntarios é a solidariedade e o bo humor. Moi interesante e motivador o traballo dos nenos, concentrados, respectuosos, entregados, comprometidos, xa, coa defensa do noso patrimonio.

Sempre me movera en ámbitos próximos á arqueoloxía, a antropoloxía, a historia, pero nunca participara directamente no traballo de ir desenterrando pedras, de ir descubrindo estruturas, de respirar o po da historia. É algo engaiolante, que cativa. Eu sentín algo semellante a unha forza procedente da terra, algo especial que logo se reproduce nos soños, a forza do que somos.

Castro de Mallou. Alxibe

Castro de Mallou. Alxibe

Castro é pequeno pero fermoso. Desenvolvérase nel un campo de traballo, polos anos 2005 e 2006, se non me falla a memoria. Daquela descubríranse cousas tan interesantes como a calzada de acceso, a porta e o torreón de defensa, o alxibe e unha construción misteriosa, moi regular, pero que nunca foi usada e que contén grandes penedos caídos ou que nacen no interior e que sempre estiveron alí, segundo os estudos realizados.

A croa está rodeada por tres murallas defensivas, e o conxunto está vinculado co mundo máxico e coa cultura espiritual de todo o territorio. Unha das pedras que coroan o outeiro onde está situado, chámase cadeira ou pedra da raiña Lupa, establecendo así un vínculo co monte Pindo, onde estaría o trono da deusa ou raíña, segundo a lenda e a tradición oral. Preto do castro os petróglifos do Prouso, Laxiñas e Filladuiro. Pola súa beira transcorría o camiño que empregaban as leiteiras de Mallou, Maceiras, O Carballal e Sestelos, para ir vender o seu leite á vila (Muros) cambiando de vertente pola Porta Ventosa. Eran aquelas valentes e esforzadas mulleres ás que inmortalizou a fotógrafa norteamericana Ruth Matilda Anderson, dela e delas é esta imaxe:

Leiteiras
Ruth Matilda Anderson