CAROLEE SCHEEMANN

Achegámonos a fin de semana ata León. Queríamos ver a exposición de Carolee Scheemann, a artista americana que foi no seu tempo sinónimo de vangarda e innovación; inventora do teatro cinético e, ao tempo, unha das voces máis singulares da expresión ética e estética do feminismo. O MUSAC de León programou, por primeira vez, unha exposición monográfica da artista en España, que pechará o día 7 de decembro. O meu interese estaba relacionado co proxecto da nova novela na que xa traballo.

O certo é que non nos defradou nin a exposición, nin León, pero da cidade, dos encontros e os afectos, falarei mañá.

A exposición, situada na sala 3 do museo, ofrece varios dos traballos máis emblemáticos da artista das permonfances e o visual. Son moitos os argumentos que se ofrecen de xeito transversal en boa parte das pezas: Vietnan; o corpo como alegría e como dominación, en particular o corpo feminino; Vietnam; Palestina e o Líbano, a represión, a crueldade ou a fraxilidade que supuxo para occidente o 11 S.

Carolee 1

Impresionoume a composición Terminal Velocity, que amosa imaxes tomadas dos xornais, na que se ven os corpos, coma ícaros, caendo na vertical das torres. Tamén, a sucesión de cadros e fotografías de Snows, en dúas pantallas (Red News e Viet Flakes), descontextualizadas das secuencias, o que lles dá unha forza especial. Causoume un grande impacto o rostro dunha muller vietnamita, que olla cunha mestura de estupor e de horror algo á súa beira, pero ese misterio de non saber a causa da súa expresión, incrementa o desacougo do espectador.

Carolee 3A exposición ofrece dúas das montaxes audivisuais máis emblemáticas da artista: Meat JoyPrecarius. Coñecía eu algo da primeira, cos corpos dos homes e mulleres movéndose entre peixes mortos que semellan xardas, polos desplumados e pintura, nunha sorte de danza orxiástica, que vai do pracer á dominación, da vida á morte, da cor ao lixo, da coreografía ao caos. Gustoume moito Precarius, que non coñecía, unha sorte de labirinto visual en imaxes múltiples, acompañada de pezas musicais fragmentadas, distorsionadas e descontextualizadas, de Mozart, Bach, The Beatles ou Jackie DeShannon.

Nas primeiras salas, o museo ofrece outra exposición grande e que precisa de tempo, sobre o concepto colonial en España, a súa evolución e historia. Vin nela un documental que non coñecía, que recolle o desfile cara o porto, polas rúas de Melilla, a pé e a cabalo, das tropas mouras que combateron con Franco. Sobre o documental figura este cartel:

Cartel Los Nacionales

Deixo tamén este vídeo de Jackie DeShannon e a canción What the World Needs Now is Love, utilizada por Carolee Scheemann.

NON É UNHA DESPEDIDA, SÓ UNHA MÁGOA

Durante case trinta anos, Camilo Franco desenvolveu o seu traballo informativo no xornal La Voz de Galicia, vinculado, case sempre, ao ámbito cultural, atendendo ás que sempre foron as súas paixóns: a literatura, o teatro e as artes plásticas. Camilo entendeu ese labor como algo que debía responder á esencia do concepto cultura: liberdade, independencia, espontaneidade, ironía e capacidade crítica. Informar e comentar, con valor e con risco. Por veces, esta proposta profesional foi castigada polos seus superiores. Supoño que agora podo contar aquel día no que foi chamado a capítulo polo que entón era director, prohibíndolle expresar opinión e esixíndolle se limitase a escribir unicamente suxeito, verbo e predicado.

Eu son testemuña do complicada que era, ás veces, a relación coa empresa para a que traballou. No ano 2004 fixemos xuntos o treito galego do camiño francés, dende O Cebreiro ata Compostela. A iniciativa formaba parte dun proxecto de colaboración entre un grupo de escritores e artistas, que logo constituímos a asociación Cultura Solidaria Galega, coa delegación galega da ONG Acción contra a fame. A intención era facer visible os proxectos da ONG en África. Camilo e eu camiñamos xuntos. A máis longa das etapas foi a que nos levou dende Furelos ata preto de Lavacolla, case 40 quilómetros.. Ese día, logo de xantar en Arzúa, recibiu unha chamada. Pedíanlle un artigo sobre os Beatles, páxina completa, para o día seguinte. Chegamos ao lugar de durmir ás nove do serán. Viñamos desfeitos. Alí estaban xa todos os compañeiros que non fixeran a etapa completa e aproveitaran o coche que ía recollendo aos que se rendían. Tamén Alfonso Costa e Manuel Patiña, os únicos, xunto con nós, que camiñaron cada quilómetro, pero eles, máis altos e con máis zancada, sacábannos, máis ou menos, cinco quilómetros de vantaxe cada xornada. Ducha, roupa limpa, unha cervexa e charla sobre as cousas do día e logo a cea, compartida e alegre. Camilo subiu ao seu cuarto sen cervexa, sen conversa e sen cea. Aínda que el era coñecido como o quinto Beatle, polo coñecemento que ten do grupo de Liverpool, un artigo hai que escribilo. Baixou a cear cando nós rematabamos as sobremesas. Na súa ausencia, Marica Campo dedicáralle unhas estrofas moi ben rimadas.

Daqueles días é este Cincuenta mil pasos, incluído no libro Palabras contadas: Paso a paso como a diario. Paso a paso camiñou coa inocencia das boas causas. No tantán das botas contra a terra chegoulle a dor da vida mal organizada. Cincuenta mil pasos máis adiante doeulle o porvir do mundo. E os pés.

Ao día seguinte era a última etapa, Lavacolla, Monte do Gozo, Compostela. Cando tivemos ocasión de ollar o xornal, o artigo dos Beatles ocupaba unicamente un fondo de páxina. O axuste non era cousa del e Camilo non recoñecía o que alí se publicaba co seu nome, pero o que máis o amolaba, era a falta de consideración de quen coñecendo a empresa da que participabamos, lle esixira un artigo que quizais xa sabía non se ía publicar.

Hoxe Camilo veu polo meu traballo para o acto de conciliación laboral coa empresa. Dicíalle eu que ben podería escribir un libro ou dous: un sobre a súa relación co mundo da cultura galega e outro sobre a súa vida laboral. Os dous darían para moito.

Vaise sen que o mundo da cultura lle recoñecese o seu traballo. Non foi para el, en todo este tempo, ningún deses premios que cada ano celebran o labor do xornalismo da cultura. Quizais agora, aqueles que llos negaron, se desfagan en comentarios laudatorios. A min prodúcenme fatiga as cousas a destempo. Xa Ben-Cho-Sey deixou escrito que as cousas ou se fan no seu tempo, ou non se fan.

Camilo sempre será o quinto Beatle, pero se cadra, gustaríalle máis ser John Coltrane. Velaí as razóns da banda sonora desta entrada. A canción dos Beatles é With a little help from my friends. A peza que segue, My favorite things, está interpretada por Coltrane (saxo tenor e soprano), McCoy Tyner (a quen vin actuar unha vez no parque de Castrelos en Vigo) ao piano, Steve Davis co baixo e na batería Elvin Jones.

Isto non é unha despedida e, ademais, xa nos dixo el que a ironía é a lírica do porvir.