ELÍAS KNÖRR OU ELÍAS PORTELA

Islandia e Galicia, máis alá da súa condición de lugares extremos -a afastada Thule e a mítica Fisterra- teñen en común o océano. Un mesmo mar baña as costas de Islandia e de Galicia. Para ambas comunidades, a pesca é elemento principal da economía. Nese mar extremo, fronteira entre a luz e as sombras, navegaron dende sempre os pescadores islandeses e galegos, dándolle forma a un oficio, interpretando os ciclos da vida e da morte e, a partir del, articulando unha cultura particular, a cultura das xentes do mar.

Carta marina de Olaus Magnus

Carta marina de Olaus Magnus

Levados e traídos polas correntes, cada día, as ondas depositan sobre as praias volcánicas de Islandia ou sobre as brancas e douradas de Galicia, obxectos perdidos, refugallos, despoxos naturais ou humanos que contribúen a conformar a paisaxe dos longos litorais oceánicos.

Sobre as negras dunas de Islandia, os veciños da ribeira amorean a madeira procedente da carga de buques que navegan pola liña do océano ártico.

En Galicia, os crebeiros, buscadores de restos con algún valor, pasean o litoral procurando aquilo do que aínda se pode tirar proveito. Os materiais traídos e levados polo mar sempre tiveron un valor especial para as poboacións do litoral. Ao cabo, tratábase de obxectos procedentes dese misterioso ventre que é o océano. Ese enorme misterio de ondas e de auga, oculto máis alá do horizonte, enviaba de cando en vez unha mensaxe, ben coa forma dun madeiro capaz de soportar a estrutura da casa, paca de algodón, té ou imaxes santas que aínda hoxe  presiden os altares das igrexas e ermidas que miran o océano.

Hoxe, moitos deses materiais son empregados por artistas de todo o mundo para construír con eles as súas obras: esculturas, collages, fotografías, instalacións. Tamén se ocuparon deles o cine e a literatura.

Un dos escritores que teñen traballado arredor destes obxectos é Elías Knörr, poeta de culto en Islandia, polo que a presidenta Johanna Sigurdardottir ten manifestado unha especial preferencia. Sjóarinn meo mogunhestana undir kjólnum é o título que chamou a atención de críticos e lectores, cara a poesía de Elías. Pero hai que dicir que Elías Knörr é o heterónimo de Elías Portela, escritor e tradutor nacido en Cangas do Morrazo en 1981. Ese libro, primeiro publicado en islandés, ten versión en galego como O mariñeiro con cabalos matutinos baixo o vestido, publicado no ano 2011 pola editorial Barbantesa. Nel podemos ler poemas coma este:

Esta noite foi a fin do mundo
Pola mañá
espertei con madeira 
varada no ollo dereito

ou este outro que a min moito me conmove:

Se quero transbordar soños
terei que mollarme na noite
para que as estrelas non me prendan

 

O meu bote non sabe de portos
mais descansa sobre as baleas
            cando a tardiña se fai grave
                                    sobre a miña fronte

 

Quero facer que os meus soños varen en novas bandeiras
e así se revolva o ceo
                                    con campás inesperadas

O mariñeiro con cabalos...

O mariñeiro con cabalos...

O lector debe saber que pode atopar outros títulos de Elías, orixinariamente en galego, como Imaxes na pel ou Cos peitos desenchufados. Tamén que ao seu traballo de tradutor, debemos magníficas versións de novelas islandesas contemporáneas, publicadas pola editorial Rinoceronte, en particular: Skugga-Baldur de Sjón ou Anxos do universo, de Einar Már Gudmundsson.