OS LIBROS

Intensa actividade a destes días arredor dos libros. A semana pasada, presentabamos Versos no Olimpo -O Monte do Pindo na poesía galega-, edición da que somos responsables Miro Villar e eu e editado por Toxosoutos. Primeiro foi en Compostela e o sábado no Pindo. Estivo ben en Compostela, pero no Pindo foi fantástico, a presentación transformouse nun festival e non só porque había público, porque estaban oito dos autores que participan nel e que recitaron os seus versos, senón porque xente do público, animada polo momento, tamén recitou poemas. O libro foi pensado para dotar a asociación Monte Pindo Parque Natural de recursos, nun tempo difícil, no que a achegas públicas son practicamente inexistentes.

Presentación "Versos no Olimpo", na confraría do Pindo “Versos no Olimpo”, na confraría do Pindo. Imaxe Maribel Longueira.

O venres 28 de xuño, acompañaba a Xosé Manuel Núñez Seixas, Ramón Villares e Javier Jiménez, o editor de Fórcola, na presentación de Cadernos de Rusia, de Dionisio Ridruejo. Onte luns estiven con Correa Corredoira na presentación do seu poemario Fibra de poliéster, en Vigo. O venres día 5, nesa mesma feira, dialogarei con Antón Ribeiro Coello, sobre as nosas novelas Laura o deserto e A noite branca. Modera desta vez Ramón Nicolás.

Hai períodos de tempo así, nos que se acumula traballo e compromisos, tempo que nos esixe, tanto dende o punto de vista intelectual, como físico e, tamén compre dicilo, económico. Intelectual porque un debe ler, reflexionar, pensar que vai dicir e expresalo. Físico porque hai que ir aos sitios, regresar a casa tarde polas noites, durmir pouco. Económico porque os gastos de ir e vir, normalmente, corren a cargo de cada un. Isto non é unha queixa, é só unha evidencia, pero que non se nos diga que todo se move só polo interese e polos cartos. Toda esta actividade forma parte da amizade, do amor que temos polos libros, pola palabra e, tamén, da solidariedade entre nós, hoxe por un, mañá por outro, así que non hai lamento. Somos moitos os que cremos que o libro, hoxe, sobre todo hoxe, debe ser acompañado. Hai que darlle aire, presentalo, facelo visible, sacalo á rúa, e niso andamos, convencidos de que, malia que aquí os ventos sexan contrarios, a lectura -dáme igual o soporte- segue sendo fundamental para transformar e articular unha sociedade mellor.

Ás veces preguntámonos cal é a razón pola que os islandeses, poño por caso, foron quen de enfrontar a políticos e banqueiros, xulgalos e envialos ao cárcere cando procedeu. Quizais a razón está nesa noticia que leo hoxe no xornal, de que alí a media de lectura de cada persoa é de 40 libros ao ano. Non esquezo que, dende hai uns días, cazan baleas de novo, actividade que semella en contradición co ser do lector, pero tamén sei que o movemento en contra desa medida, alí, é forte.

Onte de madrugada, volvendo de Vigo con Correa Corredoira, comentábame que non superariamos a actual crise moral e de valores, tamén a de supervivencia como especie, mentres seguisemos mantendo un sistema social, económico e alimentario, baseado na morte do outro, e o do outro non se refire só a seres humanos, que tamén. Quizais teña razón, en calquera caso, a cousa dá para pensar.

Mentres, os libros e as cousas que nos din, feliz encontro co outro, cos outros, sen conflito e sen tregua.

FERVENZA DO XALLAS

Nunca antes viramos despenar a auga con tan arrebatada forza coma estes días pasados na fervenza do Xallas. A imaxe foi tomada polo amigo Xosé Luis Fernández (Carnicero), de Ourense, na tarde do xoves 28, esa na que tanta precipitación caeu en pouco tempo.

Fervenza do Xallas

Fervenza do Xallas

Centos de visitantes, milleiros de fotografías, democratización da imaxe a través dos móbiles. Varios dos poemas que figuran na colección de poesía sobre o Monte Pindo, Versos no Olimpo, falan da fervenza. Non podo incluílos todos, así que van estes dous, un de Marilar Aleixandre e outro de Carlos Arias, dúas visións do monte, dúas referencias ao río e ao Cadoiro.

arde o Pindo

arden selvas e montes
arde o Cáucaso, o Osa e o Pindo
Metamorfoses, II, 224-225
nos días en que a cinza encontrou o limiar
da nosa lingua
os enxames de lagostas fuxiron
ao son da pandeirada de Nebra
as ás do deforme anxo de lume
bateron no Pindo
ardeu a pedra incombustíbel
escaravella a toupa de fogo
os seus túneles por baixo das árbores
plantadas pola man de meu pai
el volve morrer con cada árbore derrubada
eis a gadoupa do anxo esgazando a paisaxe
asinando nas mans, nas gorxas
nas casas onde non achou
as marcas do sangue
as fontes esqueceron os camiños
fundiuse o ouro do Sil
as sete bocas do Xallas ficaron baleiras
a auga subiu fervenza arriba
enguruñouse o Mar de Fóra
os peixes van escorrentados cara ás foxas abisais
os arroaces non ousan chimpar fronte a Rostro
as luras verten bagullas de tinta
 e os homes
os homes aínda xordos
ao que berra a voces
o monte queimado

Marilar Aleixandre (Madrid, 1947)

Mudanzas, Arte de Trobar, Pen Club de Galicia, 2007


 Reflexión da matrioska

A abra toma os reflexos do último sol.
As velas brancas pasan;
os motores xordos golpean moi lonxe o aire novo.

 

Para que este monte se chame Pindo na miña vida,
Francisco Arias González tivo que saltar a América en 1905,
fundar unha familia, romper amarras
e regresar mar por mar até ese mesmo Lugo
onde Manuel Iglesias e Teresa Rodríguez
volvían da fuxida.
Antes houbo silencios e palabras
que apareceron convertidas en paisaxes,
en crenzas sen orixe, en ritos familiares
cos que os nenos dormen cedo
e as cabras choutan sobre a noite
deixando sangue de estrela nas pisadas.
Non cheguei tarde; fun o primeiro
dos meus en dexergar esta pendente,
en ascender beira do Xallas en caída
para contemplar a claridade
descargada de crenzas e libre de respostas.

 

Nin Manuel, nin Teresa, nin Francisco
nin Asunción Varela, que nacera en Virvigueira
e volvera de ler periódicos en inglés
e compartir mesa en italiano –Pittsburg ás costas–,
souberon nunca
que había aquí un soporte para os pasos,
nin que os beixos que eu agardaba
se formaran nas bocas que os nomeaban
antes de que a palabra habitase a súa consciencia.
Tempo atrás; tempo de pais, de avós,
de aldeas e de pazos,
de traballo e de ruína. Sombras todas
que din a súa mensaxe nun poro ou nunha célula,
nun paso de nomes atados a unha lápida
ou a un verbo que se expresa
nos ecos indescifrábeis das liñas que se enlazan.
Irei á cova, xurei unha vez,
sen lembrar o sentido do propósito.
Morrerei lonxe, dixen, e dispúxenme
para levar a senda detrás da caída dos astros,
alá onde o Pindo,
Asunción, Francisco, Manuel e Teresa
forman un só nome, onde a terra
e os meus avós se confunden
na mesma encrucillada.
Entre as mans recollo a súa presenza.
Recíboa en luz, cando as brétemas
regresan coa marea,
cando os fogares abrazan a tardiña
primeira dunha soa humanidade.

 

Dilles aos seus ollos que non me busquen
nesta paraxe que abandono.
Nunca estiveron, nunca o Pindo que coñezo
irá aos espazos que habitaron.

Carlos Arias (Lugo, 1959)